„Biblioteki dla klimatu” to projekt, którego celem jest wspólne tworzenie centrów lokalnego życia w bibliotekach. Ich główną rolą jest budowanie silnych i odpornych na kryzysy społeczności lokalnych, rozwijanie świadomości klimatycznej oraz promowanie najskuteczniejszych działań proklimatycznych.
Biblioteki są niezwykle ważnymi miejscami — pełnią rolę nie tylko w dostarczaniu wiedzy i rozrywki, lecz także w budowaniu społecznego zaangażowania. Dlatego działania dotyczące klimatu, zarówno edukacyjne, jak i mobilizujące do działania, powinny zajmować w nich szczególne miejsce.
Inicjatywa Biblioteki dla klimatu jest realizowana przez Fundację Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego wraz ze wsparciem Polsko‑Amerykańskiej Fundacji Wolności oraz European Climate Foundation.
Źródło: https://www.bibliotekidlaklimatu.pl/
Problem wody jest jednym z najważniejszych wyzwań związanych ze zmianą klimatu. Coraz częściej obserwowane są długotrwałe susze, gwałtowne ulewy oraz obniżający się poziom wód gruntowych, co wpływa zarówno na środowisko naturalne, jak i codzienne życie mieszkańców. Zmiany klimatyczne powodują zaburzenia obiegu wody w przyrodzie, prowadząc jednocześnie do niedoborów wody i zwiększonego ryzyka powodzi.
Ważnym elementem działań proklimatycznych staje się więc edukacja dotycząca oszczędzania wody, retencji oraz ochrony lokalnych zasobów wodnych.
Poniżej przedstawiamy listę książek i filmów o wodzie, zmianach klimatu, suszy, rzekach i relacji człowieka z ekosystemami wodnymi.
Popularnonaukowe i edukacyjne
- Książka o wodzie – bardzo dobra polska książka wyjaśniająca rolę wody w klimacie, atmosferze i życiu człowieka. Łączy naukę z przystępnym językiem.
- Hydrologia Polski – bardziej specjalistyczna publikacja o zasobach wodnych Polski, suszy, wodach gruntowych i wpływie zmian klimatycznych na gospodarkę wodną kraju.
- Ekologia wód płynących – książka o funkcjonowaniu rzek i ekosystemów wodnych oraz wpływie działalności człowieka na środowisko wodne.
Reportaże i literatura o kryzysie klimatycznym
- Hydrozagadka – reportaż o polskich rzekach, betonowaniu miast, suszy i błędach gospodarki wodnej.
- Woda. Historia pewnego porwania – książka pokazująca, jak człowiek podporządkowywał sobie wodę i jakie są tego konsekwencje środowiskowe.
- Nomad Century – o przyszłości migracji klimatycznych, susz i dostępu do wody w świecie ocieplającego się klimatu (tylko po angielsku)
Dla dzieci i młodzieży
- Woda źródło życia – przystępna książka edukacyjna dla młodszych czytelników o znaczeniu wody i ochronie zasobów naturalnych.
Literatura i reportaż wokół katastrof klimatycznych
- Życie na naszej planecie – o zmianach środowiska, utracie zasobów naturalnych i konieczności ochrony ekosystemów.
- There Is No Planet B – książka o kryzysie klimatycznym, konsumpcji i zasobach naturalnych, w tym wodzie (tylko w języku angielskim).
- To zmienia wszystko. Kapitalizm kontra klimat – szerokie spojrzenie na kryzys klimatyczny i jego społeczne konsekwencje.
Filmy i materiały filmowe
- Czy czeka nas koniec? – dokument o skutkach zmian klimatu, w tym o problemach związanych z wodą, suszami i podnoszeniem poziomu mórz.
- Plastikowy Ocean – film pokazujący skalę zanieczyszczenia wód i oceanów plastikiem oraz wpływ człowieka na ekosystemy wodne.
- Wielka Woda – serial inspirowany powodzią tysiąclecia z 1997 roku.
- Day Zero: A City Without Water — dokument o kryzysie wodnym w Kapsztadzie i realnym zagrożeniu całkowitego braku wody w mieście.
- Living Without Water — pokazuje problem dostępu do wody pitnej w Limie i społeczne skutki kryzysu wodnego.
- Capturing Water — współczesny dokument o walce mieszkańców Kapsztadu o dostęp do wody i konsekwencjach zmian klimatycznych.
- Ścigając arktyczny lód — o topnieniu lodowców i wizualnych skutkach globalnego ocieplenia. Często wykorzystywany edukacyjnie.
- Błękitna Planeta II — serial pokazujący życie oceanów oraz wpływ działalności człowieka na środowiska wodne.
- Nasza Planeta — o ekosystemach Ziemi, zmianach klimatycznych i utracie równowagi środowiskowej.
- Niewygodna prawda — klasyczny dokument Ala Gore’a o globalnym ociepleniu i jego skutkach dla ludzi oraz zasobów naturalnych.
Inicjatywy
- Wodna Sieć Ekologiczna — polsko-litewski projekt realizowany przez Fundację wspólnie z partnerami z Litwy i gminą Kruklanki. W jego ramach wdrażany jest nowoczesny monitoring jakości wód jezior mazurskich przy użyciu dronów wodnych, boi pomiarowych i mobilnych mierników jakości wody. Projekt dotyczy m.in. wykrywania zanieczyszczeń, zakwitów sinic i wpływu ścieków na jeziora.
- Monitoring jakości wód Wielkich Jezior Mazurskich — od 2025 roku na szlaku jezior działa pierwszy w regionie autonomiczny dron badający parametry wody. Projekt ma pomagać w szybszym reagowaniu na zanieczyszczenia i edukacji mieszkańców oraz turystów.
- Masterplan dla Wielkich Jezior Mazurskich — długofalowy program dotyczący ochrony jezior, zrównoważonej turystyki i gospodarki wodnej regionu. Powstał jako strategia przeciwdziałania degradacji środowiska wodnego Mazur.
- Mazurskie Centrum Bioróżnorodności i Edukacji Przyrodniczej w Urwitałcie zlokalizowane we wsi pod Mikołajkami, ma na celu prowadzenie badań naukowych, edukacji ekologicznej i ochrony przyrody w regionie Wielkich Jezior Mazurskich.
- Lasy dla mokradeł – Lasy Państwowe uruchomiły monitoring zasobów wodnych. W giżyckim lesie miejskim pojawili się niedawno wyjątkowi „strażnicy wodni” – automatyczne piezometry, które pokazują poziom wód gruntowych i pomagają ocenić, czy mokradła nie przesychają. Gdy pojawia się zagrożenie, lasy mogą uruchomić działania zapobiegające nadmiernemu odpływowi wody z danego terenu.